Οι στόχοι του προγράμματος, το οποίο αναφέρεται ως «Σχολείο Βικιπαίδειας» αναλύονται στους 4 Πυλώνες Ντελόρ, όπως προδιαγράφει η UNESCO την Εκπαίδευση στον 21ο αιώνα με σκοπό την αύξηση των ευκαιριών επιβίωσης των ανθρώπων στις προκλήσεις του αιώνα αυτού.

1. «Μαθαίνω να μαθαίνω»

Η μάθηση μέσα από τη συγγραφή στη διαδικτυακή εγκυκλοπαίδεια ενεργοποιείται στον συγγραφέα ως μια εσαεί διαδικασία ανακάλυψης της γνώσης. Η διερεύνηση της αξιοπιστίας των πηγών με σκοπό την τεκμηρίωση του περιεχομένου που συγγράφει, αρχικά στο πλαίσιο της ομάδας και έπειτα και κατ’ ιδίαν, του δίνει την ικανότητα να ξεχωρίζει τα αξιόπιστα στοιχεία γνώσης μέσα στις γενικές πληροφορίες που συναντά. Η επαναλαμβανόμενη άσκηση στη συγγραφή στη Βικιπαίδεια μπορεί να ενισχύσει τη φιλομάθεια του συντάκτη, να στηρίξει την ικανότητά του να μαθαίνει ο ίδιος καθώς και να βελτιώσει την ικανότητά του να προσαρμόζεται στην εξέλιξη της γνώσης η οποία απορρίπτει τα παρωχημένα στοιχεία της.

2. «Μαθαίνω να ενεργώ» (δεξιότητες)

Ο δεύτερος πυλώνας για την εκπαίδευση στον 21ο αιώνα αφορά τις δεξιότητες που αναπτύσσει το άτομο ως μέρος του προγράμματος εκπαίδευσής του. Η συγγραφή υπό κατάλληλη καθοδήγηση, στο πλαίσιο της συγγραφικής ομάδας που βοηθά και όπου ο καθένας αναγνωρίζει τα δικά του μαθησιακά βήματα και δεν κατακρίνει τους υπόλοιπους (κάτι που ελέγχει ο υπεύθυνος του μαθήματος και για τον εαυτό του), αφήνει να δημιουργηθεί κατάλληλο μαθησιακό κλίμα που ευνοεί την ανάπτυξη δεξιοτήτων.

Γραφή

Η κύρια δεξιότητα στην οποία ασκείται ο συντάκτης εγκυκλοπαιδικών λημμάτων είναι η γραφή, ένα από τα πιο απαιτητικά στοιχεία του σχολικού προγράμματος. Ενώ αυτό είναι αναμενόμενο για τους μαθητές του Δημοτικού Σχολείου και ως έναν βαθμό για τους μαθητές Γυμνασίου και Λυκείου, μέσα από τα προγράμματα συγγραφής στη Βικιπαίδεια έχει φανεί πως στη γραφή υστερούν και τελειόφοιτοι φοιτητές της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης. Στα στάδια της τυπικής εκπαίδευσής του το άτομο έχει την ευκαιρία να εκφράζεται γραπτά σχετικά αραιά, συνήθως μέσα από διαγωνίσματα και εξετάσεις υπό συνθήκες στρες που επιπρόσθετα δεν ευνοούν το μαθησιακό κλίμα. Η συγγραφή στη Βικιπαίδεια ως τακτικά επαναλαμβανόμενη διαδικασία στο πλαίσιο της συγγραφικής ομάδας σε συνδυασμό με τους κανόνες της εγκυκλοπαιδικής συγγραφής γίνεται σημαντική άσκηση στη γραφή. Ο συντάκτης καλείται να συνθέσει δικό του λόγο με σκοπό να προστατέψει τα δικαιώματα των πηγών από λογοκλοπή χωρίς να αλλοιώσει την πληροφορία των πηγών, να απαλείψει υποκειμενικά στοιχεία και να παράξει κείμενο με στρωτή ροή λόγου. Η συνθετική αυτή διαδικασία συνδέεται με «υψηλό επίπεδο αφαίρεσης» καθώς οφείλουν να λαμβάνονται υπόψιν κανόνες συγγραφής στη Βικιπαίδεια όπως: Εγκυκλοπαιδικότητα, Επαληθευσιμότητα, Ουδέτερη οπτική γωνία, Όχι πρωτότυπη έρευνα.

Ψηφιακές δεξιότητες

Ο συγγραφέας στη Βικιπαίδεια καλείται να λειτουργήσει σε ψηφιακό περιβάλλον χρησιμοποιώντας ηλεκτρονικό υπολογιστή (ή ανάλογη συσκευή) καθώς και το Διαδίκτυο. Αυτά τα στοιχεία ενισχύουν τις ψηφιακές δεξιότητες του συντάκτη:

  • Χρήση των διαδικτυακών μηχανών αναζήτησης: Εμφάνιση αποτελεσμάτων αναζήτησης σε πολλαπλές καρτέλες προς αξιολόγηση, αποθήκευση και χρήση
  • Εφευρετικότητα στις αναζητήσεις πηγών τεκμηρίωσης: Συνδυασμός λέξεων – κλειδιών στις αναζητήσεις για στοχευμένα αποτελέσματα
  • Χρήση διαδικτυακών αρχειακών ιστοτόπων: Αποθήκευση ιστοσελίδων στο Internet Archive καθώς και ανάκτηση ιστοσελίδων που είναι πλέον ανενεργές από τις αρχειοθήκες αυτές, με σκοπό την τεκμηρίωση
  • Χειρισμός αρχείων: Μεταφορά από το Διαδίκτυο, αποθήκευση φωτογραφικών και άλλων αρχείων στον υπολογιστή ή στο cloud, επιφόρτωση σε διαδικτυακά αποθετήρια όπως ο ιστοχώρος πολυμέσων της Βικιπαίδειας (Wikimedia Commons)
  • Επεξεργασία φωτογραφικών αρχείων: Χρήση εργαλείων επεξεργασίας εικόνας για τον καθαρισμό, τον φωτισμό, την εστίαση στο θέμα κ.λπ.
  • Δημιουργία ψηφιακών σχημάτων: Χρήση εργαλείων δημιουργίας σχημάτων με σκοπό την επεξήγηση / αναπαράσταση κειμένου στα εγκυκλοπαιδικά λήμματα
  • Δημιουργία και επεξεργασία βίντεο: Χρήση συσκευών καταγραφής βίντεο και λογισμικού μοντάζ με σκοπό την δημιουργία πολυμεσικού βοηθητικού περιεχομένου για τα λήμματα της Βικιπαίδειας (π.χ. πειραματική διαδικασία, κατεργασία υλικού, χορός κ.λπ.)

Γνωσιακές δεξιότητες

  • Αναγνώριση αδειών χρήσης / πνευματικών δικαιωμάτων
  • Διάκριση αξιοπιστίας πηγών
  • Ανάλυση και συσχετισμός πληροφοριών με σκοπό την αντικειμενικότητα
  • Δημιουργία σχημάτων επεξήγησης: Λογικά διαγράμματα κ.λπ.

3. «Μαθαίνω να ζω με τους άλλους» (συνεργατικότητα)

Σύμφωνα με την UNESCO αυτός είναι ο πιο σημαντικός πυλώνας από τους τέσσερις. Στα προγράμματα συγγραφής στη Βικιπαίδεια η συνεργατικότητα ξεκινά να αναπτύσσεται στα πλαίσια της συγγραφικής ομάδας της τάξης, και όπου περισσότεροι του ενός μαθητές μοιράζονται τον ίδιο υπολογιστή αλλά και στα πλαίσια της γενικότερης συζήτησης υπό την οποία τίθενται τα διάφορα ζητήματα προς επίλυση, στην ομάδα. Αφού αναπτύσσονται οι σχέσεις σεβασμού μεταξύ των μελών της ομάδας εργασίας, η ανάλυση και διερεύνηση της συμπεριφοράς επεκτείνεται στο διαδικτυακό περιβάλλον της Βικιπαίδειας.

Στη Βικιπαίδεια εφαρμόζονται αυστηροί κανόνες συμπεριφοράς, όμως το περιβάλλον είναι απρόβλεπτο για τον νέο συντάκτη καθώς επιτρέπεται να συνεισφέρει στη Βικιπαίδεια οποιοσδήποτε, ακόμη και χωρίς να έχει δημιουργήσει λογαριασμό, και να αναστρέφει επεξεργασίες, να συζητά έντονα κλπ. Χωρίς εκπαιδευτική πρόβλεψη για τη διαδικτυακή συνεργατικότητα έχει αποδειχτεί ότι οι μαθητές μπορούν να βρεθούν εύκολα σε καθεστώς φραγής του λογαριασμού τους, κάτι που είναι εξαιρετικά αποτρεπτικό για τη συνέχιση της συγγραφικής τους ενασχόλησης με τη Βικιπαίδεια και μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα ακόμα αντίθετο από αυτό που επιδιώκει η στοχοθεσία του εκπαιδευτικού, με περεταίρω απομόνωση του μαθητή, απώλεια του ενδιαφέροντός του για επιτυχία στην τάξη, αίσθηση μη ισοτιμίας και μη αποδεκτότητάς του ως μέλος της διαδικτυακής και κατ’ επέκταση της σχολικής κοινότητας, διασπαστική συμπεριφορά, κ.λπ.

Όλα τα εκπαιδευτικά προγράμματα συγγραφής στη Βικιπαίδεια που συντάσσονται με τον όρο «Σχολείο Βικιπαίδειας» ενσωματώνουν από νωρίς εργασία με στοιχεία συναισθηματικής και κοινωνικής νοημοσύνης ώστε να δίνονται έγκαιρα εφόδια στην συνεργατικότητα (soft skills). Αυτά εν γένει αφορούν:

  • Τη χρήση της θετικότητας στον λόγο
  • Την ικανότητα να μπαίνει κανείς στη θέση ή την οπτική των άλλων
  • Την διαλλακτικότητα ως αρωγό της συνεργατικότητας
  • Την αναγνώριση των συναισθημάτων που υποφώσκουν
  • Την διαχείριση του θυμού
  • Την εύρεση θετικών διεξόδων μέσα από την δημιουργικότητα
  • Την ορθή άσκηση κριτικής (επίγνωση της υποκειμενικότητας της κριτικής)
  • Την αναγνώριση και αποφυγή του τρολαρίσματος και του εκφοβισμού

4. «Μαθαίνω να υπάρχω» (σύνδεση με τη ζωή)

Όσα γίνονται αντικείμενο διδασκαλίας ενός εκπαιδευτικού προγράμματος οφείλουν να καθίστανται χρήσιμα στον μαθητή και γενικά στον επιμορφούμενο για την ίδια του τη ζωή και έπειτα από το πέρας του προγράμματος, σύμφωνα με τον 4ο Πυλώνα Ντελόρ. Το πρόγραμμα συγγραφής στη Βικιπαίδεια μπορεί να θεωρείται εξ’ ολοκλήρου επιτυχημένο όταν έχουν υιοθετηθεί και υγιείς στάσεις ζωής από τους επωφελούμενούς του αρκετό καιρό μετά τη λήξη του. Παραδείγματα υγιών στάσεων, πέρα από την βελτίωση της διαδικτυακής συμπεριφοράς και της συνεργατικότητας ως απόρροια των στόχων του 3ου Πυλώνα Ντελόρ, μπορεί να είναι επίσης:

  • Ο σεβασμός στη διαφορετικότητα των απόψεων
  • Η ομαλή συμβίωση και ο σεβασμός μεταξύ διαφορετικών εθνοτικών ή άλλων ομάδων
  • Η ευθύνη της εκφοράς δημόσιου λόγου
  • Ο σεβασμός στα πνευματικά δικαιώματα και η διαφύλαξή τους
  • Η περιθωριοποίηση του διαδικτυακού εκφοβισμού
  • Η θετική στάση στον εθελοντισμό μέσα από τη συγγραφή ως κοινωνική προσφορά
  • Η ευαισθητοποίηση σε κοινωνικά, ανθρωπιστικά και οικολογικά ζητήματα μέσα από θεματικές λημματογραφήσεις